Lavabo inter innocentes manus meas
et circumdabo altare tuum, Domine...

Umyję na znak niewinności ręce moje
i obejdę dookoła ołtarz Twój, Panie...

Słowem lavabo określa się niekiedy naczynia używane do obrzędu umycia rąk lub usługiwanie do tego obrzędu.

Sam ten obrzęd ma bardzo długą historię. Wpierw nim się znalazł w liturgii, był praktykowany przed prywatną modlitwą – znano ten zwyczaj na przełomie II i III wieku, kiedy to poddawano w wątpliwość, czy jest on niezbędny.

W Jerozolimie już w IV wieku druga część Mszy – liturgia eucharystyczna – rozpoczynała się od obmycia rąk przez celebransa na znak początku czynności symbolicznych i wkroczenia w zakres obrzędów najświętszych.

W liturgii bizantyjskiej praktykowano także obmycie rąk przed Mszą lub – w Kościołach wschodniosyryjskich – kilkakrotne obmycie, w tym trzecie przed obrzędem Łamania Chleba. W liturgii mediolańskiej obmywano także ręce przed konsekracją.

Obmycie rąk symbolizowało również wewnętrzną czystość człowieka, nawiązując do liturgii chrzcielnej: obmycie człowieka z grzechu w sakramencie chrztu. W przedsionkach (atrium) starożytnych bazylik znajdowały się studnie: zaczerpniętą z nich wodą wierni zwilżali czoło, wchodząc do kościoła. W tym celu umieszcza się do dziś przy wejściach kropielnice z wodą święconą, którą się czyni znak krzyża.

Obrzędowi obmycia rąk w Galii w VII wieku towarzyszyły słowa Psalmu 26, 6. Czasem odmawiano również następny wers (7), a czasem – w średniowieczu – cały ten psalm lub inne modlitwy: np. trzykrotne Kyrie eleison albo nawet Ojcze nasz.

Należy podkreślić, iż obrzęd obmycia rąk miał swoje miejsce w liturgii najczęściej przed przyjęciem darów ofiarnych, a zatem miał on znaczenie symboliczne wcześniej, zanim nabrał gdzieniegdzie znaczenia praktycznego – kiedy to umycie było niezbędne po kontakcie z rozmaitymi artykułami przynoszonymi na offertorium.

Reforma trydencka (tzw. Mszał Piusa V) zachowała już tylko symboliczny sens tego obrzędu, a reforma watykańska (tzw. Mszał Pawła VI) w miejsce Psalmu 26 wprowadziła nieco zmieniony cytat z Ps 51, 4:

Obmyj mnie, Panie, z mojej winy
i oczyść mnie z grzechu mojego.